ബേലൂർ ചെന്ന കേശവ സ്വാമിക്ഷേത്രം

 

കർണ്ണാടകയിലെ ഹാസൻ ജില്ലയിലെ ഒരു ചെറിയ പട്ടണമാണ് ബേലൂർ, യഗാച്ചി നദിയുടെ തീരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്നു. വേലാപുര എന്നും അറിയപ്പെടുന്ന ഇത് പുരാതനവും പ്രധാനപ്പെട്ടതുമായ ഒരു പട്ടണമാണ്. 10-14 നൂറ്റാണ്ടിലെ കർണാടക ഭരണാധികാരികളായ ഹൊയ്‌സാലരുടെ തലസ്ഥാനം. അവർ അവരുടെ ശില്പി മാരുടെ മനോഹരമായ ക്ഷേത്ര വാസ്തുവിദ്യ വളരെ പ്രശസ്തമാണ്. ചെന്നകേശവ ക്ഷേത്രം, കല, സാഹിത്യം, മതം എന്നിവയുടെ വലിയ രക്ഷാധികാരികളായിരുന്നു.
ഹാസനിൽ നിന്ന് 38 കിലോമീറ്റർ അകലെ യാഗച്ചി നദിയുടെ തീരത്ത് സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന ബേലൂർ ലോകപ്രശസ്ത വിനോദസഞ്ചാര കേന്ദ്രമാണ്. ഹൊയ്‌സാലരുടെ പഴയ തലസ്ഥാനമായിരുന്നു ബേലൂർ, ചരിത്രത്തിന്റെ വിവിധ ഘട്ടങ്ങളിൽ വേലാപൂർ, വേലൂർ, ബെലാഹൂർ എന്നീ പേരുകളിൽ പരാമർശിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. ഹൊയ്‌സാല സൃഷ്ടിയുടെ ഏറ്റവും മികച്ച ഉദാഹരണങ്ങളിലൊന്നായ ചെന്നകേശവ ക്ഷേത്രത്തിന് ഈ നഗരം പ്രശസ്തമാണ്. 1116 എഡിയിൽ ചോളന്മാർക്കെതിരായ വിജയങ്ങളുടെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നതിനായി പ്രശസ്ത ഹൊയ്സാല രാജാവായ വിഷ്ണുവർദ്ധന ഈ ക്ഷേത്രം സമർപ്പിക്കുകയും വിജയ നാരായണൻ എന്ന് വിളിക്കുകയും ചെയ്തു.
ക്ഷേത്ര വാസ്തുവിദ്യ
സങ്കീർണ്ണമായ കൊത്തുപണികൾക്ക് അനുയോജ്യമാണെന്ന് കണ്ടെത്തിയതിനാൽ ഹൊയ്സാല വിശ്വകർമ്മ ശില്പിമാർ അവരുടെ ഘടനകൾക്ക് മൃദുവായ സോപ്പ്സ്റ്റോൺ ഉപയോഗിച്ചു. വിജയനഗര ശൈലിയിൽ നിർമ്മിച്ച ഗോപുരത്തോടുകൂടിയ ഒരു പ്രകാരത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്ന ഈ ക്ഷേത്രം ഒരു പ്ലാറ്റ്‌ഫോമിലോ ജഗതിയിലോ നിലകൊള്ളുകയും ഒരു വലിയ പേടകം പോലെ കാണപ്പെടുന്നു.

ശില്പകല
ചെന്നകേശവ ക്ഷേത്രം കല്ലിൽ നിർമ്മിച്ച മികച്ച കലാസൃഷ്ടിയുടെ മികച്ച ഉദാഹരണമാണ്. ക്ഷേത്രത്തിൽ 80-ലധികം മദനിക ശിൽപങ്ങൾ ഉണ്ട്, നൃത്തം, നായാട്ട്, മരങ്ങളുടെ മേലാപ്പിൻ കീഴിൽ നിൽക്കുന്നത് അങ്ങനെ. നവരംഗയിലെ അത്ഭുതകരമായി കൊത്തിവെച്ച നിരകളിലെ 4 മദനിക രൂപങ്ങൾ (അത്ഭുതകരമായ നൃത്തരൂപങ്ങൾ) ഹൊയ്‌സാല സൃഷ്ടിയുടെ അതുല്യമായ സൃഷ്ടികളാണ്. ഗർഭഗൃഹം നക്ഷത്രാകൃതിയിലാണ്, അതിന്റെ ചുവരുകൾ, വിഷ്ണുവിന്റെ 24 രൂപങ്ങളുടെ രൂപങ്ങൾ പ്രകാശം കാരണം പകലിന്റെ വിവിധ സമയങ്ങളിൽ വ്യത്യസ്തമായി കാണപ്പെടുന്നു. ഷിമോഗ ജില്ലയിലെ കല്യാണ ചാലൂക്യ കലയുടെ കേന്ദ്രമായ ബല്ലിഗൻവെയിൽ നിന്നുള്ള, മാസ്റ്റർ ക്രാഫ്റ്റ്‌സ്മാൻമാരായ ദാസോജ,ചവാന എന്നീ വിശ്വകർമ്മരുടെ നേതൃത്വത്തിലാണ് ഈ ക്ഷേത്രം നിർമ്മിച്ചത്. വിഷ്ണുവർദ്ധന രാജാവിന്റെ രാജ്ഞി ആയ ശാന്തളാദേവിയാണ് വാവരംഗയിലെ ഒരു ശിൽപത്തിന്റെ മാതൃകയെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു - ദർപ്പണിയ സുന്ദരി. ഈ കലാസൃഷ്ടി മാത്രം, മഹത്തായ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ ഭംഗിയെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നു. കപ്പേ ചെന്നിഗരായ, സൗമ്യനായകി, ആണ്ടാൾ തുടങ്ങിയ ക്ഷേത്രങ്ങളും മറ്റ് വൈഷ്ണവ രൂപങ്ങളും ഈ പ്രധാന ക്ഷേത്രത്തിന് ചുറ്റുമുണ്ട്. പതിമൂന്നാം നൂറ്റാണ്ടിലെ പ്രശസ്തനായ കന്നഡ കവി രാഘവാങ്കയുടേതെന്ന് വിശ്വസിക്കപ്പെടുന്ന ഒരു സമാധിയും ബേലൂരിലുണ്ട്.